|
||||
|
Τέμπη ΙΣΤΟΡΙΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ Ο ΠΗΝΕΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ Αφήνοντας λοιπόν τον Πηνειό να κυλά τα ήρεμα και κρύα νερά του προς τα βάθη της κοιλάδας, ανηφορίζουμε το φιδωτό δρόμο προς τα ορεινα της Όσσας. Σε μισή ώρα με τα πόδια αντικρίζουμε τα Αμπελάκια, χώρα χριστιανική, κτισμένα αμφιθεατρικά σε μια τοποθεσία κρημνώδη, σε ύψος 500 μέτρα πάνω από τον Πηνειό αντίκρυ στον Όλυμπο έχουν γύρω στα 550 σπίτια μερικά από τα οποία είναι πολύ όμορφα και όπως γράφουν οι παλιοί ιστορικοί "Η χώρα είναι ξακουστή και πλούσια για τα εξαίρετα νήματα όπου βάφονται εις αυτήν, και δια το εμπόριο όπου κάνουν οι ίδιοι με αυτά εις όλη τη Γερμανία". ΊΔΡΥΣΗ Για την ίδρυση του χωριού έχουμε αναφορά από τις αρχές του 15ου αιώνα. Στα Αμπελάκια λειτούργησε το σύστημα της Τοπικής αυτοδιοίκησης, ήταν δηλαδή ελεύθερη κοινότητα την οποία στήριζε ο θεσμός των προνομίων, ο οποίος έδωσε στα Αμπελάκια τη δυνατότητα μιας μεγαλύτερης βιοτεχνικής κινητικότητας και οδήγησε τους Αμπελακιώτες στη σύσταση του Συνεταιρισμού.
Η πολιτική σημασία των στενών των Τεμπών,λόγω της στρατηγικής σημασίας του βασικού περάσματος, έγκειται στο γεγονός ότι τα στενά ενώνανε την Βόρεια και την Νότια Ελλάδα.Ιστορικά γνωρίζουμε για την σύσταση και λειτουργία της Αμφικτυονίας των Τεμπών προ του 1000 π.χ. πριν την συγχώνευση της με τις αμφικτυονίες της Ανθήλης και των Δελφών και την δημιουργία της Πυλαίας αμφικτυονίας τον 7ο π.χ. αιώνα. Είναι η πρώτη ελλήνική αμφικτυονία με έδρα τον Ναό του Απόλλωνα του Λυκοστομίου. H ιδιαίτερη πολιτιστική αλλά και πολιτική σημασία του Λυκοστομίου - Τεμπών, ως διοικητικού κέντρου της περιοχής αλλά και ως αφετηρία της καθόδου των Δωρικών φυλών, φαίνεται από το γεγονός ότι κάθε 8 χρόνια από τα Τέμπη αναχωρούσε πομπή μέσω της «Ιεράς Διαδρομής» των στενών των Τεμπών. Από τα «Ιερά Στενά» κοβόντουσαν οι Ιερές Δάφνες για την στέψη των Ολυμπιονικών. Από εκεί κατευθύνονταν προς τους Δελφούς για την έναρξη και τέλεση των Πυθίων αρχικά και έπειτα των Δελφικών αγώνων κάθε 4 χρόνια. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ ΩΣ ΚΥΡΙΑΣ ΔΙΑΒΑΣΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Η στρατηγική αλλά και η πολιτική σημασία των «Στενών των Τεμπών» είναι άμεσα συνυφασμένη με την καίρια και στρατηγική σημασία των στενών.Η θέση ευνοούσε πάρα πολύ στην φύλαξη από τους εχθρούς-εισβολείς. Οι κατά καιρούς εισβολείς για να παρακάμψουν τα Τέμπη αναγκάζονταν να ακολουθήσουν δύσβατες διαβάσεις του Ολύμπου αλλά και του Κισσάβου. Ιστορικά οι διαδρομές που ακολουθήθηκαν κατά καιρούς είναι: Οι Πέρσες υπό τον Ξέρξη (480 π.Χ.) για να φτάσουν πίσω από τους Έλληνες (οι οποίοι έγκαιρα ειδοποιημένοι υποχώρησαν στις Θερμοπύλες) ακολούθησαν την διαδρομή η οποία ιστορικά ονομάζεται Ολύμπια Διάβαση για να παρακάμψουν τα στενά των Τεμπών.
• Οι Ρωμαίοι κατά την Άνοδο τους το 169 π.Χ. χρησιμοποίησαν την παρακισσάβεια διάβαση Αγιάς - Μελιβοίας - Ευρυμενών(Στομίου) - Λυκοστομίου. Αυτά τα μέρη καταστράφηκαν. Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΤΕΜΠΗ ΗΤΑΝ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΣΤΟΜΙΟΥ • Για την οριστική τοποθεσία του Βυζαντινού Λυκοστομίου δεν κατέληξε οριστικά η επιστήμη και έρευνα.Η θέση του Λυκοστομίου στα σημερινά Τέμπη είχε πιθανότατα αλλάξει σύμφωνα με ιστορικές πηγές.Την άποψη αυτή την ενισχύει η αλλαγή που έγινε στον τίτλο της Επισκοπής μετά τον 8ο-9ο Αιώνα. • Το όνομα αλλάζει πλεόν από «Επισκοπή Λυκοστομίου η Επισκοπή Τεμπών» σε «Επισκοπή Λυκοστομίου ή Επισκοπή Θεσσαλικών Τεμπών».Με την χρήση του Λυκοστομίου και στις δύο θέσεις εκφράζεται η ύπαρξη δύο Λυκοστομίων. Το ένα Λυκοστόμιο εξ αυτών βρισκόταν στην είσοδο των Τεμπών (Θεσσαλικά Τέμπη)και το άλλο στην έξοδο (Τέμπη). Η ονομασία εξάλλου Λυκοστόμιο προέρχεται από τα «στόμια» εισόδου του φωτός στα Στενά των Τεμπών,μία το πρωί στο Λυκοστόμιο των Τεμπών και μια το βράδυ στο Λυκοστόμιο των Θεσσαλικών Τεμπών.Από την ανατολική και δυτική πλευρά αντίστοιχα. Έπειτα η ονομασία των Τεμπών από τους Τούρκους ως «Μπαμπά» πιστεύεται ότι μαρτυράει την προηγούμενη θέση της Χριστιανικής Επιτροπής.Αυτό γιατί η πάγια τακτική που ακολουθούν όλες οι θρησκείες,από τα αρχαία χρόνια,είναι να επιλέγονται έδρες Επισκοπών και ναών για την ανέγερση των τεκέδων. IΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Αναχωρητές που εγκαταστάθηκαν στις σπηλιές που βρίσκονται στις πλαγιές του Ολύμπου αγίασαν την Κοιλάδα των Τεμπών.Στο κέντρο περίπου της Κοιλάδας των Τεμπών λατρεύεται η διάδοχος της Αφροδίτης,η Αγία Παρασκευή.Εκεί βρίσκεται το ξωκλήσι της το οποίο χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Το ξωκλήσι χτίστηκε κατά την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής. • Τα ξωκλήσια του Αϊ Λιά Αμπελακίων και Ραψάνης δεσπόζουν στις γειτονικές κορυφές του Κισσάβου και του Ολύμπου. • Η Επισκοπή Λυκοστομίου ιδρύθηκε στη θέση του Ναού του Απόλλωνα στο Λυκοστόμιο. • Στα χωριά και στις κωμοπόλεις που δημιουργήθηκαν,μετά την επικράτηση της νέας Θρησκείας λατρεύτηκαν στη θέση του θεού Απόλλωνα ο διάδοχος του Άγιος Γεώργιος και η Αγία Παρασκευή ως διάδοχος της θεάς Αφροδίτης. • Τα χωριά που σχηματίστηκαν μετά την καταστροφή της Φίλας λάτρευαν και λατρεύουν ως πολιούχο τον Άγιο Γεώργιο.Αυτά τα χωριά είναι η Ραψάνη-η οποία ήταν έδρα της Επισκοπής Λυκοστομίου και Πλαταμώνος,αλλά και ο Πλαταμώνας. • Τα Αμπελάκια έχουν ως επισκοπικό ναό την Αγία Παρασκευή,ενώ εξέχουσα θέση έχει και ο ναός του Αγίου Γεωργίου.
|
