Η ένδοξη πρωτεύουσα της Θεσσαλίας και του ομώνυμου νομού απλώνεται νωχελικά στον απέραντο κάμπο, εκεί που ο Πηνειός αρχίζει τη βόρεια, οφιοειδή πορεία του, κατευθύνοντας τα νερά του στα Τέμπη.

Λάρισα σημαίνει φρούριο ή ακρόπολη. Είναι πελασγικό όνομα και σύμφωνα με τη μυθολογία n πόλη κτίστηκε από τον Λάρισο γιο του Πελασγού πριν από 4.000 χρόνια περίπου. Στη Λάρισα σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ενδείξεις, n κατοίκηση υπήρξε συνεχής από την Πρώιμη εποχή του Χαλκού, οπότε και πρωτοκατοικείται ο λόφος του Αγίου Αχιλλείου, μέχρι σήμερα. Εκεί οπού υπάρχει σήμερα η κεντρική πλατεία ήταν η ελεύθερη αγορά της αρχαίας πόλης, με τους ναούς, τα δημόσια κτίρια, και τις κατοικίες των αρχόντων. Στον χώρο έμπαιναν μόνο οι ελεύθεροι πολίτες, οικονομικά ανεξάρτητοι και προς θεού όχι χειρώνακτες. Αγρότες, τεχνίτες και λοιποί που εργάζονταν με τα χέρια ήταν κυρίως δούλοι, οι επονομαζόμενοι «πενέστες», και συγκεντρώνοντας στις εμπορικές αγορές. Στην πλατεία Εθνάρχου Μακαρίου (πλατεία ταχυδρομείου), τοποθε
τείται ο ναός του Κερδώου Απόλλωνα, όπου στήνονταν τα ψηφίσματα. Το ολιγαρχικό πολίτευμα της Λάρισας εκδημοκρατίζεται από το τέλος του 5ου αι. π.X. περίπου. Την τελευταία της ακμή n Λάρισα γνωρίζει την εποχή της ρωμαιοκρατίας όταν γίνεται έδρα του νέου κοινού των Θεσσαλών, με ανώτατο άρχοντα το "Στρατηγό". Το 140 π.X. αναγορεύθηκε πόλη Augusta από τον Οκταβιανό Αύγουστο. Οι σωστικές ανασκαφές των τελευταίων ετών έχουν φέρει στο φως τμήματα δρόμων, λουτρά και κατοικίες των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων με ψηφιδωτά δάπεδα.

Τα σημαντικότερα ωστόσο μνημεία της εποχής αυτής αποτελούν τα δύο αρχαία θέατρα: το πρώτο και πιο επιβλητικό, στη νότια πλαγιά του λόφου "Φρούριο" και εν μέρει σήμερα ορατό (ως αποτέλεσμα συστηματικών ανασκαφικών ερευνών που ξεκίνησαν το 1977 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα), κατασκευάσθηκε στην ελληνιστική εποχή, πιθανότατα στο τέλος του 3ου αι. π.X. στα χρόνια του Βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππου του Ε' και χρησιμοποιήθηκε για παραστάσεις και άλλα δρώμενα μέχρι το Β' μισό του 1ου αι. π.X. Τότε κατασκευάσθηκε το δεύτερο μικρότερο αρχαίο θέατρο, το οποίο προοριζόταν για θεατρικές παραστάσεις και άλλες πνευματικές εκδηλώσεις.

Οι λατρείες της Αθηνάς, του Απόλλωνα και του Διός που επικρατούν σε όλη τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων, μαρτυρούνται και στη Λάρισα (ναοί Αθηνάς Πολιάδος, Κερδώου Απόλλωνα και Ελευθερίου Διός), χωρίς όμως να έχουν σωθεί οι ίδιοι οι ναοί στην πόλη. Όσον αφορά τη διάδοση του Χριστιανισμού στη Λάρισα, μεγάλη θεωρήθηκε n συμβολή του Αγίου Αχιλλείου, ίσως του πρώτου επισκόπου της, για τον οποίο αναφέρεται ότι συμμετείχε στην Α ' Οικουμενική Σύνοδο (325) και υπήρξε χορηγός αρκετών κοινωφελών ιδρυμάτων στη πόλη, ενώ επιμελήθηκε ο ίδιος τον τάφο του στο λόφο του φρουρίου. Στην περιοχή αυτή ανασκάφηκε τα τελευταία χρόνια σημαντική παλαιοχριστιανική βασιλική του 6ου αιώνα. Άλλη μια μεγάλη παλαιοχριστιανική βασιλική έχει ανασκαφεί στο εμπορικό κέντρο της πόλης. Η επισκοπή της Λάρισας από πολύ νωρίς ανυψώθηκε σε μητρόπολη, με υποτελείς όλες τις επισκοπές της Θεσσαλίας.

Η διείσδυση των Οθωμανών Τούρκων στη Θεσσαλία άρχισε το 1392/93, όταν υπό τον Εβρενός μπέη νίκησαν τις ελληνικές δυνάμεις στα Τέμπη και κατέλαβαν τη Λάρισα και τα Φάρσαλα. Η Λάρισα ονομάστηκε Γενί Σεχίρ (νέα πόλη). Ενδεικτική των συνθηκών κάτω από τις οποίες ζούσε n κοινωνία των Χριστιανών της Λάρισας είναι n δεκαπενταετής αγωνιώδης προσπάθεια επ’ανοικοδόμησης του ναού του Αγίου Αχιλλείου, μετά την πυρπόλησή του και την κατεδάφισή του στις 12 Ιουλίου του 1769 από τους φανατικούς μουσουλμάνους. Η προσπάθεια άρχισε το έτος 1779 και ευοδώθηκε, μετά από δεκαπέντε έτη, αφού προηγήθηκαν βαρύτατα έξοδα, με το ξαναχτίσιμό του στις ημέρες του Μητροπολίτη Διονυσίου του Καλλιάρχη (1794). Μνημεία που σώζονται από εκείνη την εποχή είναι η αγορά (μπεζεστένι 15ου αι.) στη θέση πιθανότατα της βυζαντινής ακρόπολης, τμήμα από το μεγάλο χαμάμ στην οδό Βενιζέλου και το Γενί Τζαμί (19ου αι.) στην οδό Κύπρου, που στεγάζει το αρχαιολογικό μουσείο. Πολύτιμα στοιχεία για την Λάρισα στην βυζαντινή Εποχή και την Τουρκοκρατία μας έδωσαν οι αρχαιολόγοι Σταυρούλα Σδρόλια (γραπτώς), Λάζαρος Δεριζιώτης και Βάσω Πανάγου, από την 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Στη Λάρισα έζησε πολλά χρόνια και πέθανε ο Ιπποκράτης (460-370 π.Χ.). Η πόλη έχει αξιόλογη πνευματική κίνηση. Ο Πολιτιστικός Οργανισμός Δήμου Λάρισας συμβάλει στην ανάπτυξη της πόλης, με τις πολλές δραστηριότητες, όπως εκδηλώσεις, αξιόλογες εκδόσεις και κυρίως το Θεσσαλικό Θέατρο, το οποίο ιδρύθηκε το 1975 με πρωτοβουλία της Άννας Βαγενά, του Κώστα Τσιάνου και του Γιώργου Ζιάλα. Είναι το πρώτο περιφερειακό θέατρο στην Ελλάδα και έχει να παρουσιάσει μόνο επιτυχίες.

Σήμερα η πόλη έχει 124.000 κατοίκους και είναι η πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού και έδρα της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Σημαντικό εμπορικό βιομηχανικό, συγκοινωνιακό και στρατιωτικό κέντρο, συγκεντρώνει την εμπορική και την ταξιδιωτική κίνηση της Θεσσαλίας. Είναι επίσης η έδρα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συγκροτήματος Τ.Ε.Ι.

Πηγή: http://www.thessalia.gov.gr